آموزش سونوگرافی ریه

سونوگرافی ریه، یکی از روش هایی است که برای تشخیص انواع بیماری های مرتبط با ریه از جمله کرونا انجام می شود. پزشک می تواند با استفاده از دستگاه سونوگرافی هندهلد، خود این کار را انجام داده و سریع تر مشکل ریوی بیمار را تشخیص دهد. آموزش سونوگرافی ریه و استفاده از دستگاه سونوگرافی هندهلد می تواند به پزشک برای تشخیص و درمان بیماری های ریوی از جمله موارد مندرج در ذیل کمک کند.

۱. پنومونی (ذات‌الریه)

• مشاهده تراکم بافتی (Consolidation) شبیه بافت کبد

• وجود Air bronchogram

• خطوط B افزایش‌یافته

• حساس‌تر از رادیوگرافی ساده در مراحل اولیه

۲. افیوژن پلورال (مایع اطراف ریه)

• تشخیص حتی حجم کم مایع

• افتراق نوع مایع (ساده، چرکی، خونی)

• کمک به هدایت توراسنتز

۳. پنوموتوراکس (هوا در فضای پلور)

• عدم وجود Lung sliding

• مشاهده Barcode sign در M-mode

• وجود Lung point (علامت اختصاصی)

• بسیار سریع و حیاتی در شرایط اورژانسی

۴. ادم ریوی (تجمع مایع در ریه)

• خطوط B منتشر در هر دو ریه

• کمک به تشخیص نارسایی قلبی و ادم کاردیوژنیک

۵. آتلکتازی (کلاپس ریه)

• نمای بافتی (tissue-like)

• تمایز از پنومونی با بررسی نوع Air bronchogram

۶. بیماری‌های بینابینی ریه (Interstitial Lung Disease)

• خطوط B گسترده

• نامنظم شدن خط پلور

۷. آمبولی ریه (به‌صورت غیرمستقیم)

• ضایعات زیرپلورال با شکل مثلثی

• نیاز به تفسیر همراه با بررسی قلب و وریدها

یکی از مزیت‌های اصلی سونوگرافی شامل عدم استفاده از اشعه، قابلیت حمل، امکان تکرار مکرر و کاربرد گسترده در کنار تخت بیمار است.

پروسیجرهای مداخله‌ای قفسه سینه تحت گاید سونوگرافی

سونوگرافی ریه و قفسه سینه در سال‌های اخیر از یک ابزار صرفاً تشخیصی فراتر رفته و به یکی از روش‌های مهم سونوگرافی در نقطه مراقبت (Point-of-Care Ultrasound یا POCUS) برای ارزیابی، تصمیم‌گیری و هدایت پروسیجرهای مداخله‌ای تبدیل شده است.

امکان مشاهده هم‌زمان ساختارهای آناتومیک و ضایعات، ارزیابی مسیر دسترسی و هدایت ابزار در لحظه، به پزشک کمک می‌کند برخی پروسیجرهای تشخیصی و مداخله‌ای قفسه سینه را با دقت و هدفمندی بیشتری انجام دهد. در این میان، شناخت اصول و یافته‌های سونوگرافی ریه پایه مهمی برای ورود به آموزش‌های مداخله‌ای محسوب می‌شود.

در مجموعه آموزش‌های تخصصی سونوگرافی ریه و POCUS، تمرکز اصلی بر کاربرد عملی سونوگرافی برای ارزیابی ضایعات قابل مشاهده در قفسه سینه و استفاده از تصاویر آن برای برنامه‌ریزی و هدایت پروسیجرهای مداخله‌ای است. هدف این دوره‌ها فقط آموزش کار با دستگاه نیست؛ بلکه شرکت‌کنندگان با رویکردی ساختاریافته برای تصمیم‌گیری بالینی پیش از پروسیجر، هنگام انجام آن و پس از پایان پروسیجر آشنا می‌شوند.

از شناسایی ضایعه تا هدایت پروسیجر

یکی از کاربردهای مهم سونوگرافی در بیماری‌های قفسه سینه، شناسایی و ارزیابی ویژگی‌های ضایعاتی است که از طریق پنجره سونوگرافیک قابل مشاهده و دسترسی هستند. در این رویکرد، ابتدا محل، اندازه و عمق ضایعه، ارتباط آن با ساختارهای اطراف و امکان دسترسی به آن ارزیابی می‌شود. سپس با در نظر گرفتن آناتومی بیمار و مسیرهای احتمالی، مسیر مناسب برای انجام پروسیجر انتخاب می‌شود.

در آموزش‌های این بخش، موضوعات زیر به‌صورت تئوری و عملی بررسی می‌شوند:

• ارزیابی سونوگرافیک توده‌ها و ضایعات قابل مشاهده در دیواره قفسه سینه و فضای پلور
• تعیین محل دقیق ضایعه و ارتباط آن با ساختارهای مجاور
• اندازه‌گیری عمق ضایعه و ارزیابی مسیر دسترسی
• شناسایی ساختارهای حیاتی و نواحی پرخطر در مسیر پروسیجر
• انتخاب پنجره سونوگرافیک مناسب
• برنامه‌ریزی مسیر ورود سوزن
• مشاهده و رهگیری سوزن در تصویر سونوگرافی
• هدایت لحظه‌ای سوزن در طول پروسیجر

دسترسی، بیوپسی و نمونه‌برداری تحت گاید سونوگرافی

یکی از محورهای اصلی این آموزش‌ها، استفاده از سونوگرافی برای هدایت دسترسی به ضایعات و انجام نمونه‌برداری هدفمند است.

در پروسیجرهای تحت گاید سونوگرافی، هدف فقط مشاهده نوک سوزن نیست. پزشک باید بتواند موقعیت ضایعه، مسیر ورود، زاویه سوزن، عمق هدف و ارتباط سوزن با ساختارهای اطراف را به‌صورت هم‌زمان ارزیابی کند.

در این دوره‌ها، اصول انتخاب مسیر مناسب برای دسترسی، تکنیک‌های هدایت سوزن، کنترل مسیر در لحظه و نکات مهم نمونه‌برداری از ضایعات قابل دسترسی با سونوگرافی آموزش داده می‌شود.

ارزیابی سونوگرافیک پیش از پروسیجر نیز اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا یک اسکن دقیق می‌تواند اطلاعات ارزشمندی درباره موقعیت ضایعه، مسیر مناسب دسترسی و عوامل محدودکننده در اختیار پزشک قرار دهد.

نقش سونوگرافی قبل، حین و بعد از پروسیجر

کاربرد POCUS به لحظه انجام پروسیجر محدود نمی‌شود. سونوگرافی می‌تواند در سه مرحله اصلی مورد استفاده قرار گیرد:

پیش از پروسیجر

ضایعه از نظر محل، عمق و ویژگی‌های قابل مشاهده ارزیابی می‌شود. مسیر دسترسی و ساختارهای حساس مجاور نیز پیش از شروع پروسیجر مورد بررسی قرار می‌گیرند.

حین پروسیجر

از تصویر زنده سونوگرافی برای هدایت ابزار و سوزن، بررسی مسیر و ارزیابی موقعیت نوک سوزن استفاده می‌شود تا نمونه‌برداری به‌صورت هدفمند انجام شود.

پس از پروسیجر

در صورت وجود اندیکاسیون بالینی، بیمار مجدداً با سونوگرافی ارزیابی می‌شود تا یافته‌های مرتبط با عوارض احتمالی بررسی شوند.

این رویکرد سه‌مرحله‌ای، سونوگرافی را از یک روش تصویربرداری صرف به بخشی از جریان کار بالینی تبدیل می‌کند. همین کاربرد در کنار تخت بیمار، یکی از دلایل اهمیت سونوگرافی برای متخصصان ریه و ICU است.

کاربرد سونوگرافی در ارزیابی پنوموتوراکس

یکی دیگر از موضوعات مهم در آموزش سونوگرافی ریه، ارزیابی بیمار پس از انجام پروسیجرهای قفسه سینه است.

در شرایط بالینی مناسب، سونوگرافی ریه می‌تواند به‌عنوان ابزاری برای ارزیابی کنار تخت بیمار و بررسی یافته‌های مرتبط با پنوموتوراکس استفاده شود. همچنین می‌توان یافته‌های سونوگرافیک پیش و پس از پروسیجر را با یکدیگر مقایسه کرد.

در این بخش، شرکت‌کنندگان با اصول اسکن سیستماتیک، شناسایی یافته‌های مهم سونوگرافیک و نحوه استفاده از سونوگرافی ریه در کنار ارزیابی بالینی و سایر روش‌های تشخیصی آشنا می‌شوند.

آموزش مبتنی بر پروسیجر، نه صرفاً تنظیمات دستگاه

هدف این برنامه‌ها تنها آموزش یک پریست یا مجموعه‌ای از تنظیمات دستگاه نیست. تمرکز اصلی بر استدلال بالینی، آناتومی سونوگرافیک و مهارت‌های لازم برای انجام پروسیجر تحت هدایت سونوگرافی است.

شرکت‌کننده باید بتواند از زمان مشاهده ضایعه تا انتخاب مسیر مناسب برای دسترسی یا بیوپسی، تصمیم‌گیری خود را بر اساس یافته‌های سونوگرافیک و شرایط بالینی بیمار انجام دهد.

به همین دلیل، آموزش‌ها بر پایه کیس‌های واقعی، تصاویر و ویدئوهای پروسیجرال و تمرین عملی توسط سونوگرافی موبایل و بر روی فانتوم و مدل طراحی می‌شوند. در این شیوه آموزشی، ارتباط میان تشخیص، موقعیت‌یابی، برنامه‌ریزی و مداخله تحت گاید سونوگرافی به‌صورت یکپارچه مورد بررسی قرار می‌گیرد.

مسیر آموزشی سونوگرافی پروسیجرال ریه

برنامه‌های آموزشی سونوگرافی پروسیجرال ریه با هدف توسعه مهارت پزشکان در استفاده هدفمند از سونوگرافی برای پروسیجرهای قفسه سینه طراحی شده‌اند. این مسیر آموزشی از شناسایی و موقعیت‌یابی ضایعه آغاز می‌شود و دسترسی، هدایت سوزن، بیوپسی و ارزیابی پس از پروسیجر را در بر می‌گیرد.

این دوره‌ها برای پزشکانی طراحی می‌شوند که می‌خواهند از سونوگرافی علاوه بر تشخیص، به‌عنوان یک مهارت عملی در تصمیم‌گیری بالینی و هدایت پروسیجرهای مداخله‌ای استفاده کنند.

تأکید بر آموزش ساختاریافته، تمرین عملی، آناتومی سونوگرافیک و تصمیم‌گیری بالینی، به پزشک کمک می‌کند کاربرد سونوگرافی در محیط واقعی درمان را به‌صورت هدفمند و مبتنی بر شواهد دنبال کند.

آموزش و اجرای پروسیجرهای مداخله‌ای باید متناسب با سطح مهارت پزشک، صلاحیت حرفه‌ای، پروتکل‌های مرکز درمانی و الزامات ایمنی و قانونی مرتبط با هر پروسیجر انجام شود.

در چه مواردی باید سونوگرافی ریه را تجویز کرد؟

شاید با خود بگویید برای بررسی شرایط ریه، می توان از سی تی اسکن هم استفاده کرد ولی این دستگاه بیمار را در معرض اشعه های مضری قرار می دهد. می توان به عنوان جایگزین از سونوگرافی ریه استفاده کرد که هیچ اشعه مضری برای بدن ایجاد نمی کند.

در هر شرایطی که پزشک نیاز به تصویربرداری از ریه داشته باشد، سونوگرافی ریه می تواند به او کمک کند. در بیماری های مانند پلورال افیوژن یا شرایطی که ریه بیمار آب آورده باشد، انجام سونوگرافی یک راه تشخیصی بسیار مناسب است. همچنین از سونوگرافی می توان برای درمان و انجام عمل هایی همچون تخلیه آب ریه تحت گاید استفاده کرد. به این طریق می توان روند درمان را سریع تر، به شکل دقیق تر و با مشاهده شرایط ریه به طور همزمان انجام داد.

آموزش کامل سونوگرافی ریه

در این ویدیو، دکتر کیانی از اساتید دانشگاه شهید بهشتی، در دو بخش تئوری و عملی، به آموزش سونوگرافی ریه با تمرکز بر نحوه تشخیص بیماری کرونا پرداخته است. این آموزش در این خصوص است که چطور دستگاه سونوگرافی هندهلد می تواند به تشخیص کووید 19 کمک کند.

با کمک این آموزش سونوگرافی در میابید که چطور می توان با استفاده از دستگاه سونوگرافی هندهلد به بیماری که در بخش ICU یا بخش های برونکو بستری است، کمک کرد. به این روش می توان پی برد که آیا بیمار کویید 19 دارد یا خیر و ریه او در چه شرایطی قرار دارد. این کار تا به حال انجام نمی شد و یک روش کاملا جدید است که از آن استفاده می شود.

کاربرد سونوگرافی ریه برای تشخیص و درمان ادم ریوی

تا اینجا آموزش سونوگرافی ریه برای بیماری کرونا آموزش داده شد در حالی که سونوگرافی ریه، بیش از این ها در رابطه با بیماران ریوی کمک کننده است. به عنوان مثال بیمارانی که در ICU بستری بوده و بیمارانی که برای طولانی مدت به دستگاه های تنفس مصنوعی وصل هستند، دچار آب آوردن ریه یا ادم ریوی می شوند. به این معنا که مایع آزادی درون ریه آنها ایجاد می شود. انجام سونوگرافی ریه، یکی از مواردی است که به پزشکان کمک بزرگی برای تشخیص مایع آزاد درون ریه می کند.

با استفاده از سونوگرافی می توان وجود مایع آزاد درون ریه بیمار را تشخیص داد. پیش از این پزشکان با کمک گوشی های پزشکی و یا ضربه زدن، این مشکل را تشخیص می دادند. دستگاه سونوگرافی هندهلد به دلیل قابل حمل بودن و استفاده آسان، بدون هیچ دردسری برای تشخیص مایع درون ریه مورد استفاده قرار می گیرد.

مهمتر از کمک به تشخیص درست، سونوگرافی به درمان این مشکل نیز کمک می کند. برای تخلیه مایع درون ریه (درناژ پلورال افیوژن)، سوزنی وارد بدن می شود. با استفاده از دستگاه سونوگرافی به شکل دقیق تر و در محل مناسب این سوزن وارد بدن می شود و مایع (پلورال افیوژن) سریع تر از ریه تخلیه می شود. در واقع این کار تحت گاید سونوگرافی و خیلی دقیق انجام می شود.

دوره آموزش سونوگرافی ریه ایده گستر قدرت

همانطور که گفته شد، کاربردهای سونوگرافی ریه فقط محدود به تشخیص کرونا نمی شود و برای تشخیص و درمان بسیاری دیگر از بیماری های مرتبط با ریه مورد استفاده قرار می گیرد. با توجه به گستردگی کاربردهای سونوگرافی ریه مجموعه ما به جز مواردی که در این ویدیوها گفته شد، آموزش سونوگرافی ریه را ارائه می دهد.

این آموزش برای متخصصین ریه و ICU است و موارد زیادی در آن آموزش داده می شود. از جمله اینکه چگونه مایع آزاد ریه تشخیص داده می شود. در ادامه چند نمونه از آموزش های این دوره را ذکر کرده ایم:

• آموزش تشخیص پلورال افیوژن و درناژ کردن تحت گاید سونوگرافی
• تنظیمات دستگاه برای سونوگرافی ریه
• توضیح پریست ها
• آموزش سونوگرافی لایه های مختلف ریه
• آموزش نحوه بررسی عمق ریه
• نحوه بررسی قلب
• آموزش نحوه بررسی پریکاردو افیوژن
• آموزش تغییر گین، دپس و هارمونی برای رسیدن به بهترین تصویر از ریه

در پایان باید گفت اینکه از چه دستگاه سونوگرافی برای این کار استفاده شود، تاثیر مستقیمی بر نتیجه سونوگرافی ریه دارد. دستگاه سونوگرافی که ما در ایده گستر قدرت ارائه می کنیم، یک خصوصیت بسیار مهم دارد و آن امکان بررسی همه سطح های ریه با پروب های سطحی و عمقی دوسر ما است. با پروب های دوسر دستگاه سونوگرافی هندهلد مدل C5PL، امکان بررسی هر دو مورد سطحی و عمقی وجود دارد. این پروب سونوگرافی مشخصا برای بخش ICU و ریه طراحی شده است.